طرح اصلاح نظام یارانهها با هدف واقعی شدن نرخ روغن خوراکی و جلوگیری از احتکار و قاچاق اجرایی شد؛ اما افزایش قیمت روغن همچنان ادامه دارد و مشخص نیست که این طرح تا چه اندازه موفقیتآمیز بوده است.
چند وقتی است که شاهد افزایش قیمت روغن هستیم. هدف این بود که با حذف ارز دولتی و همچنین اصلاح نظام یارانهها، احتکار روغن، افزایش بیرویه صادرات محصولات حاوی روغن و خروج غیرقانونی روغن از کشور کاهش یابد.
گفته میشود که قبل از این اقدامات، به علت پایین بودن نرخ روغن خوراکی داخلی نسبت به کشورهای همسایه، قاچاق محصولات روغنی بیشتر از حد تصور بود؛ اما اصلاح نظام یارانهها باعث کاهش مصرف روغن خوراکی تا 40 درصد در ماه اخیر شد.
افزایش قیمت روغن تا کجا ادامه دارد؟
با توجه به آمارهای رسمی، نیاز کشور به روغن خوراکی در ماه، بین 140 تا 160 هزار تن است و در نتیجه، کشور ما در سال بین 1.5 تا 2 میلیون تن روغن خوراکی، اعم از سرخ کردنی و پخت و پز نیاز دارد. از این مقدار سالانه حدود 500 هزار تن روغن خوراکی از محل روغنکشیهای داخل کشور تامین میگردد.
به نقل خبرگزاری اقتصاد نیوز، مشکل اصلی آنجا بود که به دلیل ارزانی روغن خوراکی در کشور ما نسبت به کشورهای همسایه، ما شاهد قاچاق و خروج روغن یارانهای از کشور به کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان بودبم. با این عمل، روغن خوراکی با قیمتی نازل به کشورهای همسایه منتقل میشد و متاسفانه منابع ارزی ما به نفع کشورهای همسایه هدر میرفت.
طبق گزارشها و با وجود قاچاق روغن، در سال گذشته کشور ما با تقاضای کاذب مصرف روغن خوراکی روبرو شد و در واقع حذف و اصلاح ارز 4200 تومانی و افزایش قیمت روغن این تقاضای کاذب را تا حد قابل توجهی اصلاح کرد و امروز شاهد واقعیتر شدن میزان تقاضای روغن در بازار هستیم. گرچه در هفتهی اخیر، بازار با کاهش مصرف برخی کالاها همچون انواع سس، تن ماهی و محصولاتی که حاوی روغن است، مواجه شده است که دلیل اصلی آن را میتوان افزایش یکبارهی قیمت دانست. اما با توجه به حجم تولید روغن خوراکی میتوان به راحتی به این نتیجه رسید که کمبودی در روغن خوراکی موردنیاز خانوار، صنف و صنعت مشاهده نمیشود و روغن خوراکی به میزان کافی در کشور موجود است.
طی سالهای گذشته، بین 900 هزار تن تا 1.900 هزار تن روغن خام، از طریق واردات در کشور تامین میشد، این واردات در سال 1400 با استناد به آمار رسمی، حدود 1.9 میلیون تن روغن خام به ارزش 2.5 میلیارد دلار به کشور بود.
همچنین با توجه به آمار مذکور، حدود 2 میلیون و 270 هزار تن دانه روغنی در سال 1400 وارد کشور شد که از این مقدار نزدیک 400 هزار تن روغن خام از طریق واردات دانههای روغنی تامین شد. در سال 1400-1401 چیزی حدود 291 هزار تن انواع دانههای روغنی وارد کارخانههای روغنکشی در کشور شد. جالب است که از این مقدار فقط حدود 266 هزار تن «کلزا» بود. این واردات بیانگر تولید حدود 110 هزار تن روغن خوراکی است.
اما در بحث مصرف روغن خوراکی، با آمار کاهشی 35 درصدی در کشور مواجه هستیم؛ به این صورت که طبق آمار، اردیبهشت ماه سال 1401 روغن خوراکی کشور نزدیک 135 هزار تن شد، در حالی که همین آمار در مدت مشابه سال 1400 رقم 209 هزار تن را نشان میدهد.
از طرفی در بحث مصرف روغن خانوار، آمار جالبی منتشر شده است. طبق آمار در اردیبهشت ماه سال 1401، میزان مصرف خانوار نزدیک 84 هزار تن بوده است. این آمار نسبت به مدت مشابه سال گذشته که 136 هزار تن بود، حدود 38 درصد کاهش داشته است.
به نظر میرسد علاوه بر تاثیر افزایش قیمت روغن، مسائلی دیگر همچون اصلاح سبک تغذیه نیز بر روی مصرف روغن خوراکی خانوار، تاثیر مثبت داشته است. اگرچه با اقدامات اصلاح نظام یارانهای و واقعی شدن قیمت روغن خوراکی، این کالا در فروشگاههای زنجیرهای برای عرضه به مصرفکنندگان با قیمتهای جدید وجود دارد و مشکلی در تهیه و تولید آن دیده نمیشود، اما بعضی از سوپرمارکت و خواروبار فروشیهای کوچک با کاهش توان خرید روبهرو شدهاند.
متاسفانه این خرده فروشان، اکنون به جای خرید 6 کارتن روغن، توان خرید 3 کارتن در ماه را دارند. هرچند توان خرید بسیار مهم است؛ اما کاهش محصولات در خرده فروشیها دلیلی بر نبود روغن در کشور نیست. هنوز خبری از افزایش مجدد قیمت روغن خوراکی نیست و این محصول با افزایش قیمتی که در ماه اخیر داشت در دسترس مردم است.
بیشتر بخوانید:
نظر شما در خصوص افزایش قیمت روغن چیست؟ نظرات خود را در بخش کامنت ها با مجله خبری آی تی و دیجیتال در میان بگذارید.
نظرات کاربران